Belgische Federatie van Voedselbanken staat voor een uitdagend jaar door toegenomen druk op de voedselnoodhulp in België
Brussel, 11 februari 2026 – Door een daling van de beschikbare financiële overheidsmiddelen voor voedselaankoop en een verwachte stijging van het aantal begunstigden, dreigt 2026 een bijzonder uitdagend jaar te worden voor de voedselnoodhulp in ons land. Ondanks bemoedigende resultaten in 2025 kijkt de Belgische Federatie van Voedselbanken (BFVB) met grote bezorgdheid naar de nabije toekomst.
Een nieuw record aan voedselnoodhulp
Ook in 2025 speelden de Voedselbanken een essentiële rol in de ondersteuning van mensen in nood. Maandelijks deden gemiddeld 204.791 mensen in kwetsbare situaties een beroep op voedselnoodhulp, wat een lichte daling inhoudt tegenover 2024 (209.000). Dit aantal lag nog steeds aanzienlijk hoger dan in de jaren daarvoor. De hulp werd geboden via 688 aangesloten lokale verenigingen, tien minder dan het jaar voordien. De daling is voornamelijk het gevolg van de stopzetting van activiteiten in een aantal verenigingen door een gebrek aan middelen, infrastructuur of vrijwilligers.
In totaal werd 27.985 ton voedsel verdeeld onder de aangesloten verenigingen, wat neerkomt op een stijging van 8% ten opzichte van 2024. Dit nieuwe record is het gevolg van een grotere bijdrage vanuit de distributiesector en een toegenomen aanbod van groenten en verse producten via de veilingen. Daarnaast kon de BFVB voor het eerst ook rekenen op de steun van collega Voedselbanken in Frankrijk en Nederland, en op de steun van Waste Warriors, die een nieuwe bestemming geven aan voedseloverschotten bij boeren. Dit alles zorgde voor een tweede recordcijfer: 58% van het ingezamelde voedsel (16.321 ton) zou zonder tussenkomst van de Voedselbanken zijn weggegooid. Daarmee benadrukken zij hun cruciale rol in het tegengaan van voedselverlies.
Marc Mertens, afgevaardigd bestuurder van de Belgische Federatie van Voedselbanken: “De combinatie van een lichte daling van het aantal begunstigden en een recordhoeveelheid ter beschikking gesteld voedsel heeft geleid tot een stijging van 9% van de hoeveelheid voedsel per persoon, tot 136,65 kg per jaar. Concreet betekent dit dat wij gemiddeld meer dan vijf maaltijdequivalenten per week (5,2) konden voorzien. Dit alles was maar mogelijk dankzij de inzet van bijna 14.000 vrijwilligers in de Voedselbanken en lokale verenigingen. Een mooi eindrapport voor 2025, gekoppeld aan heel veel zorgen voor 2026.”
Een onzekere toekomst door tal van uitdagingen
Ondanks de bemoedigende resultaten in 2025 maakt de Federatie zich ernstige zorgen over de ongunstige vooruitzichten voor de komende jaren. Voornaamste reden is een daling van het werkingsbudget van het ESF+-steunprogramma voor de aankoop van voedingsmiddelen met 10 miljoen euro. Deze budgetvermindering is een direct gevolg van de daling van de federale bijdrage die uiteindelijk zal leiden tot een vermindering van 10 miljoen maaltijden voor mensen in een precaire situatie.
Voor de komende twee jaar wordt een sterke stijging van het aantal begunstigden verwacht als gevolg van beleidsbeslissingen, o.a. de beperking in de tijd van werkloosheidsuitkering. Een daling van de middelen voor de aankoop van voeding gaat gepaard met een stijging van de vraag naar voedselnoodhulp. De Voedselbanken worden geconfronteerd met een schaarbeweging. In dat scenario komt de voedselnoodhulp onder flinke druk te staan met een mogelijke terugval naar gemiddeld drie tot vier maaltijdequivalenten per week per persoon. Dit is een zorgwekkend vooruitzicht voor een systeem dat vandaag al op zijn limieten botst.
Federatie schakelt versnelling hoger om uitdagingen op te vangen
Om zo goed mogelijk in te spelen op de nieuwe situatie en de groeiende noden, worden verschillende initiatieven opgestart.
- Met de steun van Fevia en Comeos worden de voedingsbedrijven en de retailsector aangespoord in te spelen op de gunstige BTW-wetgeving voor schenkingen aan goede doelen. Deze gunstige regeling werd eind vorig jaar door de federale regering beslist onder impuls van de twee federaties en de BFVB.
- Binnen de BFVB wordt een specifiek fonds opgericht voor de aankoop van voeding. Men rekent daarbij ook op de inbreng van niet-voedingsbedrijven. De BFVB draagt zelf, dankzij particuliere giften, ook 1 miljoen euro bij in het fonds.
- De BFVB wil in samenwerking met Waste Warriors haar banden met de land- en tuinbouwers verder versterken en op die manier een aangepast afzetkanaal uitbouwen.
- In navolging van andere Europese Voedselbanken wordt een platform uitgebouwd om kleine schenkers met lokale verenigingen in contact te brengen.
- Er wordt verder werk gemaakt van het wegwerken van een aantal hinderpalen in de wetgeving die schenkingen bemoeilijken.
“Het doel van deze nieuwe initiatieven is om minder afhankelijk te worden van overheidsfinanciering, aangezien die in tijden van budgettaire krapte steeds onzekerder wordt. Verenigingen zoals de Voedselbanken moeten steeds meer mensen opvangen met steeds minder middelen. Het is dus van cruciaal belang om andere bevoorradings- en financieringsbronnen te vinden om de vele klanten in goede omstandigheden te kunnen blijven opvangen”, aldus Piet Vanthemsche, voorzitter van de Belgische Federatie van Voedselbanken.